Przewodnik dla Zwiedzających Yad Vashem

11 listopada 2026

Wizyta w Yad Vashem

Siedząc na tarasie kafejki Muzeum Yad Vashem w Yerushalaim próbuję zebrać myśli po moim spacerze na terenie tego tak pełnego wspomnień miejsca. Taras wychodzi na piękny las i okoliczne wzgórza, a na nich domy z perspektywą na dolinę. Dziś spokojnie, nie ma tłumów, ani zbyt wielu wycieczek… zamykam oczy, grzejąc się w słoneczku i wracam myślami do miejsc, które zobaczyłam. Ale właściwie dlaczego tu przyjechałam?

Pierwszą przeczytaną w wiadomościach izraelskich informacją dzisiaj rano była informacja oodejściu ostatniej ze Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, która mieszkała w Izraelu,Pani Yaroslavie Lewitskiej. Dożyła pięknego wieku, bo 91 lat. Pochodziła z Polski i wspólnie ze swoją mamą i dziadkiem opiekowała się podczas wojny rodzinami żydowskimi, dostarczając im żywności i leków. Na dyplomie otrzymanym przez Panią Yaroslavę jej nazwisko brzmi bardziej polsko: Jaroslawa Lewicka. Mając trochę wolnego czasu postanowiłam pojechać do Muzeum Holocaustu Yad Vashem i zobaczyć, gdzie znajduje się drzewo zasadzone dla rodziny Lewickich i w ten sposób też okazać szacunek rodzinie Pani Jarosławy.

(Próbując zdobyć w informacji muzeum wskazówki, gdzie mogę go znaleźć, przy okazji dowiedziałam się o tym, że obecnie materiały do zwiedzania muzeum są już w języku polskim! Podczas mojej ostatniej wizyty jeszcze nie można było skorzystać z mapy oraz przewodnika do słuchania dla tych z Polski, którzy nie znają języków obcych. To była super wiadomość!)

W archiwach Yad Vashem powiedziano mi, że Pani Jarosława zamiast drzewa ma swoje miejsce na tablicy na terenie muzeum. Idąc aleją drzew posadzonych dla Sprawiedliwych przyglądałam się tabliczkom ustawionym tuż obok każdego z nich. Były tam wymienione: kraj pochodzenia i imiona oraz nazwiska ratujących życie Żydom podczas Drugiej Wojny Światowej. Wiele z nich było z Polski… To bardzo mnie ucieszyło, gdyż kilkanaście lat temuczytałam w izraelskiej, anglojęzycznej gazecie artykuł mówiący o tym, że raczej niewieluPolaków pomagało w czasie wojny  rodzinom pochodzenia żydowskiego. Byłam wtedy bardzo tym zdziwiona, bo sama znałam wielu z nich. Poprosiłam wtedy też moją mamę, Natalię Jakoniuk, by dała się namówić na spisanie historii swojej rodziny i przekazała ją do zbiorówmuzeum. Wydawało mi się to bardzo ważne, byśmy my i kolejne pokolenia wiedzieli i pamiętalio takich postawach, stając w sytuacjach bardzo trudnych, a dotyczących ochrony życia ludzi wokół nas.

Moja mama jednak nie uważała spisywania swojej historii za konieczne. Dopiero, gdy przedstawiciel Fundacji From The Depths Johnny Daniels zapowiedział się z wizytą prosząc mamę o rozmowę, zgodziła się i podzieliła się swoją historią. Jej historia wkrótce po tym została nagrana, a dwa miesiące później mama przeszła wylew i ponad 6 lat leżała nie mogąc już nic mówić. Jest to skarbem, że możemy do tego wracać i być z postaw dziadka, babci i mamy dumni.

Mama czasami opowiadała nam szczegóły historii w nawiązaniu do życia naszej babci i dziadka, ale nigdy nie czuła się i nie mówiła tego jako „bohaterka”.

Pamiętam tę pierwszą rozmowę odnośnie historii naszej rodziny. Siedzieliśmy wtedy przy stole u nas w dużym pokoju i z ust mamy popłynęła opowieść. Mama na powitanie dostała od Johnego piękne, pełne koloru kwiaty. Były żółte i mówiły o życiu, bo i o tym była ta historia. Wskazywały na radość tego, że takie postawy były… pomimo groźby utraty życia przez całąrodzinę ( bo taka kara obowiązywała nie tylko osobę ukrywającą Żydów, jedynie na terenie Polski).

W rozmowie mama powtarzała ciągle zdanie: „Każdy by tak zrobił! To ludzki odruch. To normalne.”

Jednak Johny nie dawał za wygraną. Mówił o tym, że mając perspektywę zagłady jego córek za skrywanie innych przez niego nie wie czy by się zdecydował na pomoc.

Kocham moja mamę za tę jej prostotę jeżeli chodziło o pomoc innym …bez kalkulowania…. Przez całe życie nie żałowała pomocy nikomu… może jedynie sobie. Walczyła o dobro innych nie poddając się prawie nigdy. To zostawiła i nam ‘w spadku’.

Otrzymując nagrodę Żabińskiego w imieniu mamy i jej rodziców, nie będąc gotowa na wygłoszenie mowy przed kamerami międzynarodowego pressu, udało mi się powiedzieć jedynie kilka zdań: „Zwycięzca! Moja mama była i jest zwycięzcą, bo walczyła i kładła swoje życie za innych. Zwycięzcą, bo nawet w chorobie i walce ze śmiercią pokazywała, jak bardzo chce żyć i jej oczy wyrażały miłość do nas, jej dzieci. Cóż mogę więcej chcieć…”

Pamiętam, jak moja 7- mio letnia córka dzieliła się wspomnieniami z wojny zasłyszanymi od swojej babci Natalii w Szkole Międzynarodowej w kraju, w którym czasowo przebywaliśmy ze względu na pracę. Byłam z niej dumna, jak wspólnie z moja przyjaciółką z innej Fundacji pomagającej potrzebującym Żydom w tym mieście, stojąc na scenie, poprzez historie babci i swoje zrozumienie tych sytuacji przekazywała też i jej serce oraz opowiadała o tych, którzy w tamtej chwili tej pomocy potrzebowali. Moja córka bardzo kochała i kocha babcię oraz to jakąona była. A plonem tego było to, że przez wiele lat, chyba nawet do teraz, szkoła w której się dzieliła uczestniczy w pomocy Żydom. Jestem z niej duma.

Syn pomaga w innej pracy Fundacji. Rozumie i kocha Izrael. Baruch Ha Shem!

Kobieta z listami

Wracając jednak do kluczowej postaci dnia dzisiejszego Pani  Jarosławy Lewickiej.

W archiwach Muzeum Yad Vashem kilka informacji i portret tej skromnej kobiety. Czytając jejhistorię rozumiem, że chciała przyjechać i być pośród tych, którym pomagała. Piękne. Mam nadzieję, że nagroda mieszkania tutaj w Izraelu przyniosła jej sporo radości, dobrych słów i aktów życzliwości od mieszkańców Izraela. Nie mamy już możliwości by o to zapytać…

Patrząc na jej nazwisko pomyślałam również: ciekawe… brzmi  jak jedno stąd! Może była wśród‘swoich’?:) Czy o tym wiedziała? Dlaczego chciała tutaj osiąść?😊

P.S. Zachęcam do obejrzenia filmu o rodzinie Żabińskich pod tytułem: „The Zoo Keeper”, będącego historią ukrywania osób pochodzenia żydowskiego przez dyrektora zoo i jego żonę.  Ich siedmioletni syn również im w tym pomagał. To, jak pośród stacjonujących na terenie zoo gestapo udawało im się w tak długim czasie przetrzymać i uratować aż 450 osób, mając otwarty dom i gotowość na wizytę SS w każdej chwili, jest doprawdy niesamowite!

4 zdjęcia pokazujące ogród4 zdjęcia pokazujące plakaty


Partnerzy

Partnerzy